how sleep can impact heart health : चांगली आणि पुरेशी झोप शारीरिक आणि मानसिक आरोग्यासाठी खूप महत्त्वाची आहे. जेव्हा आपण झोपतो तेव्हा आपला मेंदू दिवसाच्या माहितीवर प्रक्रिया करतो आणि आपले शरीर स्वतःची दुरुस्ती करतं. सातत्याने कमी झोप घेतल्याने हृदयविकार, मधुमेह, लठ्ठपणा आणि मानसिक समस्यांचा धोका वाढू शकतो. शारीरिक आणि मानसिक आरोग्य सुधारण्यासाठी, दररोज किमान सात ते आठ तास चांगली झोप घ्या. पुरेशी आणि चांगल्या दर्जाची झोप शरीराच्या अनेक महत्त्वाच्या कार्यांमध्ये संतुलन राखण्यास मदत करते. सर्वप्रथम याचा हृदयाच्या आरोग्यावर परिणाम होतो. झोपेच्या कमतरतेमुळे रक्तदाब वाढतो आणि दीर्घकाळात हृदयविकाराचा धोका वाढतो.
कमी झोप घेतल्याने स्ट्रेस हार्मोन कॉर्टिसॉल वाढू शकतो, रक्तवाहिन्यांमध्ये जळजळ आणि अडथळे निर्माण होण्याचा धोका वाढतो. जे लोक दररोज सात ते आठ तासांपेक्षा कमी झोपतात त्यांना उच्च रक्तदाब, स्ट्रोक आणि हृदयविकाराचा झटका येण्याची शक्यता वाढते. जे लोक 5 तासांपेक्षा कमी झोपतात त्यांना हृदयविकाराचा सर्वाधिक धोका असतो. झोपेचा थेट संबंध मधुमेह आणि चयापचय आरोग्याशी आहे. कमी झोप घेतल्याने शरीरातील इन्सुलिनचे संतुलन बिघडू शकते, ज्यामुळे रक्तातील साखर नियंत्रित करणे कठीण होते. झोपेची तीव्र कमतरता देखील लठ्ठपणाचा धोका वाढवते, कारण त्याचा भूक नियंत्रित करणाऱ्या हार्मोन्सवर परिणाम होतो.
आणखी वाचा – सुप्रसिद्ध गायकाने गुपचूप बांधली लग्नगाठ, मूळ गावी पारंपरिक पद्धतीने केलं लग्न, पत्नी आहे…
झोपेच्या कमतरतेचा मेंदूवर म्हणजेच मानसिक आरोग्यावर परिणाम होतो. त्याची लक्षणे अशी दिसू शकतात-
राग आणि चिडचिड – झोप न लागल्यामुळे शरीरावरच नव्हे तर मनावरही परिणाम होतो. माणसाला पुरेशी झोप न मिळाल्यास चिडचिड, राग आणि भावनांवर नियंत्रण कमी राहणे यासारख्या समस्या दिसू शकतात. बऱ्याच लोकांना मेंदूतील धुके, म्हणजे मनाचा नीरसपणा यासारखी लक्षणे देखील जाणवतात.
चिंता आणि नैराश्य- झोपेच्या कमतरतेमुळे व्यक्तीची तणावावर नियंत्रण ठेवण्याची क्षमता कमी होते. जास्त वेळ पुरेशी झोप न मिळाल्याने चिंता आणि नैराश्य यासारख्या मानसिक समस्यांचा धोका वाढू शकतो. काही प्रकरणांमध्ये, झोपेची कमतरता गंभीर मानसिक लक्षणे देखील उत्तेजित करू शकते.
लक्ष न लागणे – झोपेच्या कमतरतेमुळे काम करण्याच्या क्षमतेवरही परिणाम होतो. स्मरणशक्ती कमकुवत होऊ शकते आणि काम किंवा अभ्यासात लक्ष केंद्रित करणे कठीण होते.
आणखी वाचा – सुप्रसिद्ध गायकाने गुपचूप बांधली लग्नगाठ, मूळ गावी पारंपरिक पद्धतीने केलं लग्न, पत्नी आहे…
आणखी वाचा – मुलाला जन्म दिला, दोन चित्रपटांची निर्मिती आणि…; बॉडी शेमिंग करताच भडकली अभिनेत्री, म्हणाली, “माझे वजन…”
झोपेच्या कमतरतेचा प्रतिकारशक्तीवर परिणाम
चांगली झोप रोगप्रतिकारक शक्ती मजबूत करण्यास मदत करते, परंतु जे लोक सात ते आठ तासांपेक्षा कमी झोपतात त्यांची प्रतिकारशक्ती कमकुवत होऊ लागते. पुरेशी झोप न मिळाल्याने संसर्गाशी लढणारी प्रथिने, साइटोकाइन्स आणि अँटीबॉडीज कमी होतात. कमकुवत रोगप्रतिकारक शक्तीमुळे संक्रमण आणि इतर रोगांचा धोका वाढतो.
जेव्हा आपण झोपतो तेव्हा शरीर स्वतःला दुरुस्त करते आणि संक्रमणांशी लढण्यास अधिक सक्षम होते. जर एखाद्या व्यक्तीला पुरेशी झोप मिळत नसेल तर त्याला वारंवार सर्दी किंवा इतर संसर्ग होण्याचा धोका वाढू शकतो. झोपेच्या कमतरतेमुळे ऊर्जा पातळीही कमी होते आणि दिवसभर थकवा जाणवतो. रोगप्रतिकारशक्ती वाढवण्यासाठी पुरेशी झोप घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.
रोजच्या सवयी आणि जीवनशैलीत बदल करून झोपेची गुणवत्ता सुधारली जाऊ शकते. यासाठी-
दररोज एकाच वेळी झोपण्याची आणि उठण्याची सवय लावा
झोपण्यापूर्वी मोबाईल किंवा स्क्रीन वापरू नका
झोपण्यापूर्वी चहा किंवा कॉफी पिऊ नका
चांगल्या झोपेसाठी शांत वातावरण ठेवा
झोपेचे महत्त्व
सात ते आठ तासांपेक्षा कमी झोप घेतली तरी त्यांना पूर्ण झोप मिळते असे अनेक लोक मानतात, पण हळूहळू झोप न मिळाल्याने त्यांच्या शारीरिक आणि मानसिक आरोग्यावर परिणाम होऊ लागतो. चांगले शारीरिक आणि मानसिक आरोग्य राखण्यासाठी, निरोगी आहार आणि नियमित व्यायामासह पुरेशी आणि दर्जेदार झोप आपल्या दैनंदिन दिनचर्याचा एक भाग बनवणे महत्त्वाचे आहे.
