Does Coffee Cause Dehydration : कॉफी हे जगातील सर्वात लोकप्रिय पेयांपैकी एक आहे. दररोज कोट्यवधी लोक कॉफी पितात, अगदी सकाळपासून ते ऑफिसमध्ये कामाच्या वेळेपर्यंत, परंतु यासोबतच कॉफी पिण्याने शरीराला निर्जलीकरण होते का, असा प्रश्न अनेकदा पडतो. बऱ्याच काळापासून असा समज आहे की कॉफी प्यायल्याने वारंवार वॉशरूमला जावे लागते. त्यामुळे शरीरात पाण्याची कमतरता निर्माण होते, जरी अलीकडील संशोधन आणि तज्ञांच्या मताने हा समज बऱ्याच प्रमाणात चुकीचा सिद्ध होतो. कॉफी आणि हायड्रेशनवर केलेल्या संशोधनात संशोधकांनी कॉफी पिणाऱ्या लोकांची आणि फक्त पाणी पिणाऱ्या लोकांची तुलना केली. संशोधनात दोन्ही वर्गांच्या शरीरातील पाण्याच्या पातळीत कोणताही मोठा फरक आढळला नाही. संशोधनाच्या परिणामांमध्ये निर्जलीकरणावर स्पष्ट परिणाम आढळले नाहीत, ज्यामुळे कॉफी सामान्य प्रमाणात पिल्याने शरीर निर्जलीकरण होते ही धारणा कमकुवत झाली.
कॉफीमध्ये असलेले कॅफिन हे सौम्य लघवीचे प्रमाण वाढवणारे औषध मानले जाते, याचा अर्थ ते लघवीचे प्रमाण वाढवू शकते. या कारणास्तव, असे मानले जाते की कॉफी शरीरातील पाणी काढून टाकते, तथापि तज्ञ म्हणतात की हा विश्वास जुन्या संशोधनावर आधारित आहे.
ज्यामध्ये कॅफीनचा मोठ्या प्रमाणात वापर करण्यात आला होता आणि त्या संशोधनात सहभागी असलेले लोक नियमित कॉफी पिणारे नव्हते. आजच्या संशोधनातून असे दिसून आले आहे की नियमित कॉफी पिणाऱ्यांच्या शरीराला कॅफीनच्या या प्रभावाची सवय होते, ज्यामुळे अतिरिक्त द्रवपदार्थाची हानी मोठ्या प्रमाणात कमी होते.
तज्ञांच्या मते, निरोगी लोकांसाठी साधारणपणे दिवसातून तीन ते चार कप कॉफी पिणे सुरक्षित मानले जाते. या प्रमाणात कॉफी प्यायल्याने शरीराच्या हायड्रेशन पातळी, इलेक्ट्रोलाइट शिल्लक किंवा एकूण द्रवपदार्थावर कोणताही नकारात्मक प्रभाव पडत नाही.
म्हणजेच मर्यादित प्रमाणात कॉफीचे सेवन केल्याने शरीरात पाण्याची कमतरता भासत नाही आणि दैनंदिन गरजेच्या द्रवपदार्थातही काही प्रमाणात हातभार लावता येतो. तथापि, कॉफीचे प्रमाण वाढते म्हणून परिस्थिती वेगळी असू शकते. तज्ञांच्या मते, जर एखादी व्यक्ती दररोज ४०० ते ५०० मिलीग्रामपेक्षा जास्त कॅफिन घेत असेल तर काही नकारात्मक परिणाम देखील दिसू शकतात
यामध्ये अस्वस्थता, जलद हृदयाचे ठोके, झोपेचा त्रास, ऍसिडिटी आणि पचनाच्या समस्या यांचा समावेश होतो. त्यामुळे कॉफीचे सेवन नेहमी संतुलित प्रमाणात केले पाहिजे.
आणखी वाचा – सहा नव्या मालिका येताच ‘ही’ जुनी मालिका होणार बंद, ‘स्टार प्रवाह’चा मोठा निर्णय
याशिवाय कॉफीचे प्रमाणच नाही तर त्याचा प्रकारही महत्त्वाचा आहे. बाजारात उपलब्ध असलेल्या अनेक कॉफी पेयांमध्ये क्रीम, सिरप, व्हीप्ड टॉपिंग आणि अतिरिक्त साखर वापरली जाते. अशा कॉफीमध्ये कॅलरी आणि साखरेचे प्रमाण लक्षणीय वाढते, ज्यामुळे त्याचे संभाव्य आरोग्य फायदे कमी होऊ शकतात.
अशा परिस्थितीत, तज्ञ सामान्य किंवा ब्लॅक कॉफी योग्य पर्याय मानतात, कारण त्यात अतिरिक्त साखर आणि कॅलरीज नसतात. कॉफी हा पाण्याला पर्याय नसल्याचेही तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. शरीराला हायड्रेट ठेवण्यासाठी पाणी पिणे नेहमीच महत्त्वाचे असते. विशेषत: उष्ण हवामान, व्यायाम, आजारपण किंवा जास्त वेळ काम करणे यासारख्या परिस्थितीत.
